İsim bulma

Marka adı seçiminde yapılmaması gereken 10 kritik hata

Kötü seçilmiş bir isim, aylar sonra tabela, ambalaj ve alan adıyla birlikte değişmek zorunda kalabilir. Bu on hatanın çoğu, isim seçilirken birkaç dakikalık bir kontrolle önlenebilir.

İsim bul

Yeni bir iş kurarken ya da var olan işine yeni bir marka çıkarırken vereceğin ilk büyük karar, isim. İyi bir isim hatırlanır, değerlerini taşır ve senin olarak korunabilir. Kötü seçilmiş bir isim ise başvuruda engele, müşteri kazanırken zorluğa, en kötüsü de bir süre sonra baştan başlamaya yol açar.

İşte girişimcilerin ve işletme sahiplerinin isim seçerken en sık yaptığı on hata ve her birinin çaresi.

1. Taramadan yatırım yapmak

Hata: İsmi seçmek, logoyu yaptırmak, tabelayı astırmak ve ancak sonra benzer marka olup olmadığına bakmak.

Ne yapmalı: İsme bağlanmadan önce marka kayıtlarında benzerlerini tarat. Yalnızca birebir aynısına değil, aynı okunan, bir harfi farklı ya da aynı anlama gelen isimlere de bak. Bunu saniyeler içinde yapmak mümkün; ertelemenin bir anlamı yok.

2. İşi tanımlayan kelimeleri isim yapmak

Hata: "En İyi Kahve", "Kaliteli Mobilya", "Hızlı Kargo" gibi işi ya da niteliğini doğrudan anlatan isimler seçmek.

Ne yapmalı: Bu tür kelimeler herkesin ortak malıdır; tek başına marka olarak zayıftırlar ve seni rakiplerinden ayırmazlar. İşini ima eden ama doğrudan söylemeyen, ya da tamamen sana özgü bir isim ara.

3. Söylenmesi ve yazılması zor bir isim seçmek

Hata: Telaffuzu belirsiz, yazılışı akılda kalmayan ya da harf harf anlatılması gereken bir isim.

Ne yapmalı: İsmi telefonda birine söyle ve yazmasını iste. Doğru yazamıyorsa sorun var demektir. Türkçe karakterlerin alan adında ve e-postada nasıl yazılacağını da baştan düşün.

4. Fazla dar bir isim seçmek

Hata: "Kadıköy Dürüm" ya da "Düğün Videoları" gibi tek bir semte ya da tek bir hizmete bağlı isimler.

Ne yapmalı: Bugünü değil, beş yıl sonrasını düşün. İkinci şubeyi başka bir ilçede açtığında ya da hizmetlerini genişlettiğinde isim hâlâ uyacak mı? Büyük şirketlerin isim değiştirme hikâyelerinin önemli bir kısmı bu hatadan doğuyor.

5. Moda kelimelere yaslanmak

Hata: O yılın gözde kelimesini isme koymak. Kısa süre önce "kripto", "meta" ve "metaverse" böyleydi; bugün başka kelimeler var.

Ne yapmalı: Moda kelimeler hızla eskir, üstelik aynı kelimeyi kullanan çok sayıda başvuru olduğu için benzerlik riski de yüksektir. İsmin on yıl sonra nasıl duracağını düşün.

6. Tanınmış bir markayı çağrıştırmak

Hata: Bilinen bir markanın sesini, kökünü ya da görüntüsünü andıran bir isim seçmek; "tanıdık gelsin" diye.

Ne yapmalı: Tanınmış markalar, kendi alanlarının dışında da daha geniş bir korumadan yararlanabilir. Bilinen bir markayı hatırlatan bir isim hem itiraza hem de kullanımda sorunlara kapı açar. Kendi sesini bul.

7. Sınıfları yanlış ya da eksik seçmek

Hata: Marka korumasının her alanda geçerli olduğunu sanmak ya da yalnızca bugünkü tek faaliyetin için başvurmak.

Ne yapmalı: Koruma yalnızca başvuruda seçtiğin Nice sınıflarında geçerlidir. Örneğin bir kafe yalnızca yeme içme hizmetlerini seçerse, kendi adıyla paketli kahve satmaya başladığında o ürünler korumasız kalabilir. Bugünkü işini ve yakın planlarını kapsayan sınıfları seç; kullanmayacağın sınıfları da doldurma. Sınıfların neyi kapsadığını marka sınıfları sayfasında görebilirsin.

8. Alan adını ve sosyal medyayı sona bırakmak

Hata: İsme karar verdikten sonra alan adının ve kullanıcı adlarının alınmış olduğunu fark etmek.

Ne yapmalı: İsmi alan adı ve sosyal medya hesaplarıyla birlikte düşün. Tam isim alınmışsa bir ön ek, bir son ek ya da farklı bir uzantı iş görebilir. Ama unutma: Boş bir alan adı, ismin marka olarak kullanılabileceğini göstermez. Uzantı seçimini domain uzantıları rehberinde anlattık.

9. Başka dillerdeki anlamı kontrol etmemek

Hata: İsmin yurt dışında ya da başka bir dilde nasıl okunduğuna bakmamak.

Ne yapmalı: Bir gün ihracat yapmayı ya da yabancı müşterilere satmayı düşünüyorsan, ismin hedef pazarlarındaki anlamını ve söylenişini kontrol et. Türkçede masum bir kelime başka bir dilde uygunsuz bir anlam taşıyabilir.

10. Başvuruyu ertelemek

Hata: İsmi bulmak, kullanmaya başlamak ve başvuruyu "nasılsa kimse almaz" diye ertelemek.

Ne yapmalı: Türkiye'de marka hakkı esas olarak başvuru ve tescille doğar. Aynı ya da benzer bir isim için senden önce başvuran öne geçer; yıllardır kullanıyor olman seni her durumda korumaz. İsim temiz görünüyorsa başvuruyu geciktirme. Adımlarını online marka tescil başvurusu rehberinde bulabilirsin.

Bu hataların çoğunu tek akışta önlemek

Patent Sorgu'nun isim akışı, bu hataların çoğunu isim seçilirken yakalamak için tasarlandı:

İşini bir iki cümleyle anlatırsın; isimler üçer üçer gelir ve seçimlerine göre şekillenir.
Tuttuğun her isim o anda marka kayıtlarında aranır. İşinin sınıflarında aynı adla kayıtlı bir marka varsa o isim listene girmez.
Üç ismi tuttuğunda her biri için bir rapor hazırlanır: benzer kayıtlar, seviye, aralık ve gerekçesiyle tescil edilebilirlik değerlendirmesi ve önerilen Nice sınıfları.
İsim zayıf kalıyorsa "Ayırt edici unsur ekle" onu güçlendiren biçimler önerir; alan adı varyasyonlarını da aynı yerden görebilirsin.

Rapor bir değerlendirmedir; tescil kararı TÜRKPATENT'indir. Ama on hatanın en pahalılarını, logoya ve tabelaya para harcamadan önce görmeni sağlar.

Sık sorulanlar

İşimi anlatan bir kelimeyle marka alınamaz mı?

İşi doğrudan tanımlayan bir kelime tek başına marka olarak zayıftır ve çoğu zaman engelle karşılaşır, çünkü o kelimeyi aynı işi yapan herkesin kullanabilmesi gerekir. İsme ayırt edici bir unsur eklemek yardımcı olabilir; ama sektörün sıradan bir kelimesini eklemek genelde yetmez.

Beğendiğim isim tescilli bir markaya benziyorsa ne yapmalıyım?

Önce benzerliğin hangi sınıflarda olduğuna bak. Farklı bir alandaki benzerlik her zaman engel olmayabilir; aynı ya da yakın alandaki benzerlik ise ciddi bir risktir. İsmi güçlendiren bir biçim denemek, başka bir isme geçmek ya da marka vekiline danışmak seçeneklerin.

Kaç isim alternatifi üzerinde çalışmalıyım?

Tek bir isme bağlanmak yerine üç güçlü adayla ilerlemek iyi bir alışkanlıktır. Biri taramada takılırsa ötekilerle devam edebilirsin. Patent Sorgu'daki isim akışı da bu yüzden üç isim üzerine kurulu.