Marka ismi bulurken nelere dikkat etmeliyiz?

İsim, işin müşteriyle ilk temas ettiği yer. Tabelada, faturada, bir arkadaşın önerisinde, arama kutusunda hep o var. Bu yüzden iyi bir isim yalnızca kulağa hoş gelmekle kalmamalı; akılda kalmalı, işinle birlikte büyüyebilmeli ve marka olarak korunabilmeli.

İşte isim ararken aklında tutman gereken sekiz nokta.

1. Seni farklı kılan şeyden başla

İyi bir isim bir vaat taşır. Önce isme değil, işine bak: Neyi farklı yapıyorsun, müşterin seni neden seçiyor, markanın kişiliği nasıl? Samimi mi, iddialı mı, sade mi, oyuncu mu? Bu soruların yanıtlarından birkaç anahtar kelime çıkar. İsim, bu kelimelerin kendisi olmak zorunda değil; ama aynı duyguyu taşımalı.

2. Kısa, söylenmesi ve yazılması kolay olsun

En az sözcükle en çok şeyi anlatan isimler kazanır. Basit bir test yap: İsmi telefonda birine söyle ve yazmasını iste. Doğru yazabiliyorsa iyi bir işaret. Harf harf kodlamak zorunda kalıyorsan isim ağızdan ağıza yayılmakta zorlanacak demektir.

Türkçe karakterlere de dikkat et. "Ş", "ğ" ya da "ı" taşıyan bir isim güzel olabilir; ama alan adında ve e-posta adresinde bu harfleri nasıl yazacağını baştan düşün.

3. Sektörün kelimesini ismin çekirdeği yapma

"Lezzet Kebap", "Hızlı Kargo", "Güzel Mobilya" gibi isimler ne yaptığını hemen anlatır, ama seni rakiplerinden ayırmaz. Üstelik işi doğrudan tanımlayan kelimeler marka olarak zayıftır, çünkü o kelimeyi aynı işi yapan herkesin kullanabilmesi gerekir.

İsimleri ayırt edicilik açısından kabaca şöyle sıralayabilirsin:

Tür	Örnek	Marka olarak gücü
Uydurma kelime	Kodak gibi, hiçbir anlamı olmayan bir sözcük	En güçlü
Alakasız gerçek kelime	Bilgisayar için "Apple"	Güçlü
Çağrışım yapan	İşi ima eden ama doğrudan söylemeyen bir isim	Orta
Tanımlayıcı	Ürünün ne olduğunu ya da niteliğini söyleyen bir isim	Zayıf
Jenerik	Ürünün kendi adı	Korunmaz

Çağrışım yapan isimler çoğu zaman iyi bir dengedir: Hem işini hissettirir hem de seni ayırır.

4. Rakiplerinden ayrış

Pazara girerken mevcut oyuncuların isimlerine benzemek cazip gelebilir, çünkü tanıdık gelir. Ama tanıdık gelmek, karıştırılmak demektir. Aynı sektördeki tanınmış bir markayla aynı ön eki, aynı kökü ya da aynı sesi paylaşmak hem müşteriyi şaşırtır hem de marka başvurusunda itiraz riskini artırır. Sektöründeki isimlere bak ve onların hepsinden uzaklaşan bir yön bul.

5. İsmin seni sınırlamasın

Bugün yalnızca kurabiye satıyor olabilirsin; beş yıl sonra pastane, kafe ya da online mağaza olabilirsin. Tek bir ürüne ya da tek bir semte bağlı bir isim, büyüdükçe dar gelir. Büyük şirketlerin isim değiştirme hikâyelerinin çoğu tam olarak buradan çıkıyor; şirketler neden isimlerini değiştirir yazısında örneklerini bulabilirsin.

6. Başka dillerde ve pazarlarda dene

Bir gün yurt dışına satmayı düşünüyorsan ismin başka dillerde ne anlama geldiğini ve nasıl okunduğunu kontrol et. Türkçede masum bir kelime, başka bir dilde komik ya da kaba bir anlama gelebilir. Hedef pazarlarından birkaç kişiye ismi okutmak, birkaç dakikalık bir iştir ve büyük bir mahcubiyeti önleyebilir.

7. Geri bildirimi doğru kişilerden al

Ailen ve arkadaşların seni sever; isme de büyük olasılıkla "güzel" derler. Daha işe yarar geri bildirim, potansiyel müşterilerinden ve sektörü bilen kişilerden gelir. Onlara şunları sor:

• Bu isim sana ne anlatıyor?
• Bu isimle nasıl bir işletme hayal ediyorsun?
• Bu isme güvenir miydin?
• Bir hafta sonra hatırlar mıydın?

Tek bir isim yerine iki üç alternatifi birlikte sunmak, tepkileri karşılaştırmanı kolaylaştırır.

8. Erken sına, çabuk koru

En çok emek, en geç yapılan kontrolde boşa gider. İsme bağlanmadan, logo yaptırmadan ve tabela astırmadan önce şunlara bak:

• Benzer markalar: Aynı ya da benzer bir isim, işinin sınıflarında daha önce başvurulmuş ya da tescil edilmiş mi?
• Sınıflar: İşin hangi Nice sınıflarına giriyor? Koruma yalnızca seçtiğin sınıflarda geçerlidir.
• Alan adı ve sosyal medya: İsmin alan adı ve kullanıcı adları alınabiliyor mu? Bunun için domain uzantıları rehberine bakabilirsin.

İsim temiz görünüyorsa beklemeden başvur. Türkiye'de marka hakkı esas olarak başvuru ve tescille doğar; aynı isim için senden önce başvuran öne geçer.

Patent Sorgu'da isim bulmak

Bu sekiz noktayı tek bir akışta deneyebilirsin. İşini bir iki cümleyle anlatırsın, birkaç kısa soruyu yanıtlarsın, isimler üçer üçer gelir. Beğendiklerini tutar, beğenmediklerini elersin; sonraki isimler seçimlerine göre şekillenir. Tuttuğun her isim o anda marka kayıtlarında aranır ve işinin sınıflarında aynı adla kayıtlı bir marka varsa o isim listene girmez.

Üç ismi tuttuğunda her biri için bir rapor hazırlanır: benzer kayıtlar, seviye, aralık ve gerekçesiyle bir tescil edilebilirlik değerlendirmesi, önerilen Nice sınıfları. Rapor bir değerlendirmedir, karar TÜRKPATENT'indir; ama hangi isimle yola devam edeceğini, emek harcamadan önce görmeni sağlar.